ความเป็นมาของรางวัล “ชูเกียรติ อุทกะพันธุ์”

          ตลอดชีวิตการทำงานของคุณชูเกียรติ อุทกะพันธุ์ ประธานกรรมการบริหาร บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน) ได้พิสูจน์ให้เห็นว่า ความสำเร็จและความยอมรับนับถือที่ได้มานั้น มิได้เกิดจากความเก่งด้านการบริหารและการมองเห็นช่องทางหรือโอกาสทางธุรกิจถ่ายเดียว แต่รวมถึงต้นทุนอันสำคัญที่มีอยู่ในตัวเขา นั่นคือความรักและความใฝ่รู้ ความรักเป็นแรงผลักดันให้เขากล้าคิด กล้าผลิต และกล้าลงทุนพิมพ์หนังสือดีๆฉันใด ความใฝ่รู้ก็ทำให้เขาต้องพัฒนาตน พัฒนางาน และพัฒนาปัญญาให้เจริญรุดหน้าฉันนั้น

 
          “และถ้าวันนี้ดีแล้ว พรุ่งนี้ต้องให้ดียิ่งๆขึ้นไปอีก” โดยนัยนี้ การทำหนังสือเล่มแล้วเล่มเล่าของเขาจึงไม่ต่างอะไรกับเกษตรกรผู้หว่านเมล็ดพันธุ์แห่งความรักลงบนแผ่นดินกระดาษ เพื่อให้งอกงามในความรู้สึกนึกคิดของผู้คนที่ได้อ่าน

 
          การที่คุณชูเกียรติ ในนามบริษัทเครืออมรินทร์ ได้รับรางวัล Tokyo Creation Award ในสาขาเอเชียนอะวอร์ดจากสมาคมโตเกียวแฟชั่นแห่งประเทศญี่ปุ่นเมื่อปี ๒๕๓๓ ในฐานะที่เป็นผู้สร้างสรรค์และพัฒนากิจการพิมพ์และสิ่งพิมพ์ดีเด่น ซึ่งมีผลอย่างมากต่อชีวิตวัฒนธรรมของสังคมไทย รวมทั้งเป็นผู้อุทิศตนเพื่อความก้าวหน้าในการใช้เทคโนโลยีการพิมพ์ในระดับสูงสุดของประเทศไทย ย่อมเป็นหลักฐานพยานในเรื่องนี้ดีอยู่แล้ว

  
          รางวัล “ชูเกียรติ อุทกะพันธุ์” ได้ถือกำเนิดขึ้นในปี ๒๕๔๗ เพื่อเป็นอนุสรณ์แด่คุณชูเกียรติ ด้วยการเชิดชูหนังสือดีชนิดที่เป็นแบบอย่างของการทำงานสร้างสรรค์ โดยมุ่งหวังส่งเสริมหนังสือนั้นให้แพร่หลายไปในวงกว้าง ทั้งกระตุ้นให้นักเขียน สำนักพิมพ์ และหน่วยงานต่างๆเห็นความสำคัญของการจัดพิมพ์หนังสือดีเพิ่มขึ้น

  
          ในปีต่อมาได้แบ่งการพิจารณาหนังสือดีออกเป็นหกสาขา คือ สาขาความรู้ทั่วไป สาขาศาสนาและปรัชญา สาขาประวัติศาสตร์และโบราณคดี สาขาการเมืองและเศรษฐศาสตร์ สาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา และสาขาศิลปะและวรรณกรรม

          สำหรับปี ๒๕๕๑ เพื่อให้รางวัลมีบทบาทที่ชัดเจนยิ่งขึ้น จึงได้เปลี่ยนรูปแบบของรางวัลจากเดิมที่ให้แก่หนังสือดี มาเป็นให้แก่บุคคลหรือหน่วยงานที่เป็นแบบอย่างของการทำงานสร้างสรรค์ ซึ่งประกอบด้วยคุณลักษณะดังนี้

๑. ทำงานสร้างสรรค์เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ที่ก่อให้เกิดการพัฒนาชีวิตและสังคมในวงกว้าง
๒. อุทิศตนเพื่อความก้าวหน้าในวงงานของตนอย่างต่อเนื่อง
๓. มีบทบาทที่ส่งผลกระทบเชิงบวกต่อวัฒนธรรมการเรียนรู้ รวมทั้งต่อสังคมและคุณภาพชีวิตของผู้คน
๔. มีผลงานอันทรงคุณค่าเป็นที่ยอมรับให้ประจักษ์แก่สังคม

          ทั้งนี้เพื่อแสดงให้เห็นว่า มรดกทางความคิดที่คุณชูเกียรติฝากไว้นั้นยังไม่ตาย และเป็นแนวทางที่ประชาคมอมรินทร์จะสืบทอดต่อไป ให้สมกับอาชีวปฏิญาณที่ว่า “เราทำงานเพื่อความสุขและความรุ่งโรจน์ของสังคม”


 
หนังสือที่ได้รับรางวัลชูเกียรติ อุทกะพันธุ์ในปีที่ผ่านมา

• ปี ๒๕๔๗ ได้แก่ “อ่าน (ไม่) เอาเรื่อง” โดย ชูศักดิ์ ภัทรกุลวณิชย์
   
  
• ปี ๒๕๔๘
  • สาขาศาสนาและปรัชญา ได้แก่ “พุทธศาสนาไทยในอนาคต: แนวโน้มและทางออกจากวิกฤต” โดย พระไพศาล วิสาโล
  • สาขาความรู้ทั่วไป ได้แก่ ชุด “ความรู้บูรณาการและถอดรื้อความคิดตะวันตกนิยม” โดย ธีรยุทธ บุญมี
     
    
• ปี ๒๕๔๙
  • สาขาประวัติศาสตร์และโบราณคดี ได้แก่ “อนุสาวรีย์ประชาธิปไตยกับความหมายที่มองไม่เห็น” โดย มาลินี คุ้มสุภา
  • สาขาการเมืองและเศรษฐศาสตร์ ได้แก่ “เศรษฐศาสตร์รัฐธรรมนูญ: บทวิเคราะห์รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540” โดย รังสรรค์ ธนะพรพันธุ์ 
       
• ปี ๒๕๕๐
  • สาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา ได้แก่ “โลกของคนไร้บ้าน” โดย บุญเลิศ วิเศษปรีชา
  • สาขาศิลปะและวรรณกรรม ได้แก่ “การเมืองและสังคมในศิลปสถาปัตยกรรม: สยามสมัย ไทยประยุกต์ชาตินิยม” โดย ชาตรี ประกิตนนทการ